SGWP
Poniedziałek, 21 stycznia 2019 r.
Sztab Generalny Wojska Polskiego i Sztab Główny (1918 - 1945)

Sztab Generalny Wojska Polskiego i Sztab Główny (1918 - 1945)

Sztab Generalny Wojska Polskiego, który u progu odzyskania przez Polskę niepodległości skupiał w swoich kompetencjach rolę głównego organizatora WP, powołany został "Rozporządzeniem Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego" z dnia 25 października 1918 roku.
Pierwszym szefem Sztabu Generalnego mianowany został generał hr. Tadeusz JORDAN ROZWADOWSKI. W początkowym okresie swego istnienia SG WP był głównym organem planowania operacyjnego i dowodzenia tworzącymi się wówczas siłami zbrojnymi.
Od 6 listopada 1918 roku Sztab Generalny WP posiadał strukturę oddziałową, kierującą sprawami organizacyjnymi, mobilizacyjnymi, wywiadowczymi, geograficznymi, naukowymi, prawnymi oraz szkoleniem sztabów i wojsk.
Od 10 marca 1919 roku, Sztab Generalny został włączony do struktur Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego, pełniąc rolę organu wspierającego Naczelnego Wodza WP w prowadzeniu działań militarnych. Praktycznie oznaczało to przejęcie odpowiedzialności za planowanie wojenne oraz materiałowe zaopatrzenie formacji wojennych (schemat 1).
W okresie działań wojennych Wojska Polskiego w obronie kraju przed Armią Czerwoną w 1920 r., uwaga SG WP koncentrowała się na rozpoznaniu zamiarów przeciwnika, udziale w kierowaniu działaniami wojennymi, zaopatrzeniu materiałowym oddziałów frontowych, doskonaleniu struktur organizacyjnych wojska, szkoleniu bojowym oraz wypracowaniu jednolitych zasad sztuki wojennej (schemat 2).
Lata 1921 -1926 to czas największego w okresie międzywojennym prestiżu i znaczenia Sztabu Generalnego jako centralnej instytucji wojska odpowiedzialnej nie tylko za dowodzenie i przygotowanie do działań wojennych, ale również odgrywającej ważną rolę w systemie bezpieczeństwa narodowego.
Dekretem Prezydenta RP (inspirowanego przez Marszałka Piłsudskiego) z 6 sierpnia 1926 r. Sztab Generalny został wyłączony ze struktury MSWojsk. i podporządkowany Generalnemu Inspektorowi Sił Zbrojnych, tracąc tym samym wpływ na życie wojska a pełniąc jedynie rolę organu planistycznego na wypadek wojny, w czasie której miał przejąć rolę Sztabu Naczelnego. 28 grudnia 1928 roku Sztab Generalny przemianowano na Sztab Główny (schemat 3).
W latach trzydziestych Sztab Główny realizował prace związane z przygotowaniem i realizacją planu modernizacji oraz rozbudowy sił zbrojnych - przywrócono mu bowiem uprawnienia w sprawach organizacyjno-mobilizacyjnych wojska. Jego główny wysiłek został skierowany na organizacyjne i materiałowe przygotowanie obrony państwa.
We wrześniu 1939 r. Sztab Główny przekształcono w Sztab Naczelnego Wodza a jego kompetencje były zbliżone do tych z lat 1919 -1921, lecz jego działalność praktyczna była mocno ograniczona wskutek szybkiego tempa działań wojennych i zakończyła się po przekroczeniu granicy rumuńskiej i internowaniu (schemat 4).
Po utworzeniu Rządu RP we Francji w październiku 1939 roku, generał Władysław Sikorski powołał do życia Sztab Naczelnego Wodza, który funkcjonował również po przebazowaniu do Wielkiej Brytanii.
8 sierpnia 1944 roku na podstawie dekretu Krajowej Rady Narodowej, sformowano Sztab Główny Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego, a w drugiej połowie 1945 roku organ ten przekształcono w Sztab Generalny Wojska Polskiego (schemat 5).